Celal AKMAN

Dağıtım Hatlarının Maliyeti

Yeni bir kablonun döşenmesinde, düşünülmesi gereken maliyet ilk yatırım maliyeti ve daha sonra ise kablonun ömrü boyunca ki kayıpların maliyetidir. Genellikle, verilen bir gerilim seviyesi için iletkenin büyüklüğündeki artışa bağlı olarak ilk yatırım bileşenleri de artar. Tersi olarak iletkenin kesitinin artmasıyla kayıplar azalır. Kablo kesitinin seçimi ampasite kavramı üzerine kurulmuştur ve bunun neticesinde genellikle kablonun ömrü boyunca meydana gelebilecek kayıp maliyetleri düşünülmeksizin mümkün olabilen minimum kesitteki kablo seçilir. Kablonun ömrü boyunca meydana gelebilecek kayıpların maliyeti kablonun ampasitesi dikkate alınarak seçilmiş kesite nazaran daha büyük bir iletken kesiti seçimiyle oldukça önem kazanabilir, fakat sonuç olarak genellikle kayıpların maliyeti düşük olması nedeniyle ilk yatırımdaki maliyetin daha düşük olması için mümkün olan en küçük ampasiteyi sağlayan kesit tercih edilir (Anders et al 1993).

Dağıtım tesisinin toplam maliyeti tek başına iletken maliyetinden çok daha büyüktür. Temelde tesisin maliyeti üç bölüme ayrılmış gibi kabul edilebilir, bu üç bölüm:

- İletken malzemenin maliyeti ,

- Boyutlandırma gerilimi için iletken alanından bağımsız yalıtım maliyeti,

- İletken alanına bağlı mekanik yapının maliyeti

şeklindedir.

Üretim ve donatım, tesisin toplam sermaye maliyeti­nin büyük bir miktarını temsil eder. Yine de toplam mali­yet, U gerilimi ve q iletken kesitinin bir fonksiyonu gi­bidir. Dağıtım maliyeti, gerilime ve kesite bağlıdır.

Yeraltı kablolarında km başına maliyet fonksiyonu;

L=L₀+L₁.U+L₂.q (8.1.)

şeklindedir. Burada;

L₀: Dağıtım hattının km başına sabit masrafları,

L₁: Gerilime bağlı katsayı,

L₂: Kesite bağlı katsayı,

göstermektedir.

İşletme için Joule kayıplarından meydana gelen maliyet;

W/km’ dir. (8.2.)

I: Hat akımı (A),

q: Hattın kesiti (mm²),

r: 1 km uzunluğunda ve 1 mm² kesitindeki bir fiktif iletkenin direnci.

katılmalıdır.

Tüm kayıplar;

(8.3.)

J₀=3.12,5.r.h_kayıp.k_kayıp

k_kayıp: Wh olarak kayıpların ortalama fiyatı ($),

h_kayıp: Kayıpların bir yıllık kullanımının süresi (saat)

Güncelleştirme faktörü (kablo ömrü 30 yıl ve yıllık faiz %7 olarak düşünülürse) 12,5 olarak hesap edilmiştir (Tarkan 1998).

Maliyeti güç sınırlar.

, dL=0, (8.4.)

Kayıpların da göz önüne alınmasıyla maliyet fonksiyonu;

(8.5.)

olur.

8.2. Transformatör Postalarının Maliyeti

Transformatör postası deyince, postanın içine aldığı cihazların bütünü anlaşılır. Postaların yapım maliyeti transformatörler, ayırıcılar gibi başlıca aygıtların gerilimi ve gücüyle belirlenir. Baralar için akım önemlidir. Bunlara ayrıca yardımcı ölçü ve koruma aygıtları da katılır. Bir postanın maliyeti A buna göre, postaya bağlı hatların P gücünün ve U geriliminin fonksiyonu olarak ifade edilebilir. Güç, genellikle bütün hatlar için aynıdır, ancak postalar için maliyet ifadesi karmaşık ve belirsizdir. Çünkü, postaların mümkün olabilen çok sayıda farklı yapılış tarzı vardır. Matematiksel fonksiyonlar yalnızca dağıtılan güçle değil, verilen hizmetin kalitesiyle de değişmektedir, kullanılabilen çok çeşitli malzemeler, maliyet üzerinde az veya çok ölçüde etki yapmaktadır. Bu nedenle postaların maliyetinde, belli bir yaklaşımla yetinmek zorunda kalınılır. Ayrıca, postalardaki baralara ilişkin parçalar, bütün yardımcı kontrol ve koruma cihazları ve bunlarla birlikte posta hücresinin maliyeti de bu hesaplara girer. Transformatör maliyeti ise, korumaları ile birlikte, en etkin büyüklük olarak kendini gösterir. Bütün bunlara göre bir postanın maliyeti;

A=A₀+A₁.U+A₂.P+A₃.I (8.6.)

a₀: Postanın kurulduğu yerin kirası,

a₁: Gerilime bağlı katsayı,

A₂: Güce bağlı katsayı,

A₃: Akıma bağlı katsayı,

şeklinde bir ifadeyle verilmektedir. Buna ayrıca işletme giderleri de katılmalıdır. Ancak yapılan incelemeler bu fonksiyonların geçerlilikte yaklaşımının çok iyi olmadığını göstermektedir.

8.3. Toplam Şebekenin Maliyeti

Orta gerilim şebekeleri, hatlar ve transformatör postalarından meydana gelir. Bu durumda şebekenin toplam maliyeti;

T=L.D+A (8.7.)

T: Toplam maliyet

L: Hattın birim maliyeti

D: Hattın uzunluğu

A: Postanın maliyeti

şeklinde ifade edilir.

BÖLÜM 9

DAĞITIM POSTALARINA İLİŞKİN MALİYET FONKSİYONU İÇİN YENİ BİR YAKLAŞIM

Postalar için maliyet ifadesi karmaşık ve belirsizdir. Çünkü, postaların mümkün olabilen çok sayıda farklı yapılış tarzı vardır. Matematiksel fonksiyonlar yalnızca dağıtılan güçle değil, verilen hizmetin kalitesiyle de değişmektedir, kullanılabilen çok çeşitli malzemeler, maliyet üzerinde az veya çok ölçüde etki yapmaktadır. Bu nedenle postaların maliyetinde, belli bir yaklaşımla yetinmek zorunda kalınılır. Ayrıca, postalardaki baralara ilişkin parçalar, bütün yardımcı kontrol ve koruma cihazları ve bunlarla birlikte posta hücresinin maliyeti de bu hesaplara girer. Transformatör maliyeti ise, korumaları ile birlikte, en etkin büyüklük olarak kendini gösterir.

9.1. Maliyet Analizine İlişkin Algoritmanın Tanıtılması

Önceki bölümlerde de ifade edildiği gibi enerji dağıtım hatlarının maliyeti diğer tesis elemanlarında oldu­ğu gibi “sabit maliyet bileşeni” ile “değişken maliyet bi­leşeni” olmak üzere iki bileşenden oluşur. Buna göre, uzunluğundaki bir hat parçasının toplam maliyeti

M_k=M_s,k+M_d,k (9.1.)

şeklinde yazılabilir. Burada;

M_k: Hat parçasının toplam maliyeti

M_S: Sabit maliyet

M_d: Değişken maliyet

olarak verilmiştir. Sistemdeki hat sayısı N ise k=1, 2, ….., n yazılabilecektir.

Tüm sisteme ilişkin toplam maliyet

(9.2.)

şeklinde olacaktır.

9.2. Sabit Maliyetin Analizi

Sabit maliyet hava hatlarında ve yeraltı kablola­rında farklılıklar göstermektedir. Farklılık, hem mali­yet değeri açısından, hem de maliyeti oluşturan birimlerin değişik olmasından kaynaklanmaktadır. Aşağıda hava hatla­rı ve yeraltı kabloları için sabit maliyetler incelenecektir.

Hava hatlarında sabit maliyetlerin analizi: Hava hatlarında belli bir U gerilimi, q iletken kesiti, devre sayısı, direk tipi, buz bölgesi gibi kriterler doğrultu­sunda birim (1 km) uzunluk için sabit maliyet ifadesi;

M_s=M_iz+M_as+M_il+M_dir+M_çekim+M_ist (9.3.)

şeklinde ifade edilebilir. Burada;

M_iz: İzolatör maliyeti

M_as: Hırdavat-askı maliyeti

M_il: İletken maliyeti

M_dir: Direk maliyeti

M_çekim: İletken çe­kim maliyeti

M_ist: İstimlak maliyeti

anlamındadır. Pilot bölgemizin hep aynı coğrafi bölgede olduğu kabul edilerek, birim (1 km) uzunluktaki güzergah boyunca direklerin maliyetle­ri ayrı ayrı toplandığında;

(9.4.)

ifadesi yazılabilir. Burada M’ bir adet direğin komple maliyetini, n’ ler ise birim (1 km) uzunluktaki güzergah boyunca aynı türden direk sayısını göstermektedir. T, D, KT, KD ve S indisleri ise sırasıyla, Taşıyıcı Direk, Dur­durucu Direk, Köşede Taşıyıcı Direk, Köşede Durdurucu Di­rek, ve Son Direk anlamında kullanılmıştır.

Dağıtım hatlarında taşıyıcı direk sayısı diğer tip direklere göre çok olduğundan (yaklaşık 10 adet taşıyıcı direkten sonra 1 adet durdurucu direk kullanılır) tüm güzergah boyunca taşıyı­cı direk maliyetinin göz önüne alınması pratik olarak doğ­ru kabul edilebilir. Böylece;

(9.5.)

yazılabilir.

Arazi boyunca coğrafi karakter (buz yükü bölgesi) farklılık gösteriyor ise, uzunluğundaki hat parçasının maliyeti Türkiye koşullarında;

M=_I.M_I+_II.M_II+_III.M_III+_IV.M_IV+_V.M_V (9.6.)

olarak genelleştirilir. I, II, …, V indisleri ülkemiz­deki buz yükü bölgelerinin numaralarını göstermektedir. M_I, …, M_V ise bu bölgelere ait sabit maliyet bileşenle­ridir. uzunluğundaki hat parçasının

=_I+_ıı+_ııı+_ıv+_v (9.7.)

eşitliğini sağlayacağı açıktır.

Yeraltı kablolarında sabit maliyetin analizi: Yeraltı kablolarında belli bir U gerilimi, q iletken kesiti ve kablo tipi gibi kriterler doğrultusunda birim (1 km) uzunluk için sabit maliyet ifadesi

M_s=M_il+M_kazı+M_baş (9.8.)

şeklinde ifade edilir. Burada;

M_il: İletken maliyeti

M_kazı: (Kazı + Döşeme) maliyeti

M_baş: Kablo başlık maliyeti

anlamındadır.

9.3. Değişken Maliyetin Analizi

Değişken maliyet, sistemdeki kayıplardan dolayı or­taya çıkmaktadır. Kayıplar; iletkenlerdeki akıma bağlı kayıplar ve iletim malzemelerinin bitişik konumlarından dolayı mey­dana gelen girdap akımlarının oluşturduğu kayıplar, şeklin­de iki kısma ayrılabilir. Bu iki kayıp bir tutulabilir. Çünkü her ikisi de yükün karesi ile orantılıdır ve sabittir. Tersine, transformatörlerdeki demir kaybı, hava hatlarındaki korona kaybı ve kablolardaki dielektrik kayıp, gerilime bağlı kayıplardır. Güç sistemi üzerinde yüke bağlı kaybın tepe değeri maksimum yük devrede iken meydana gelir.

Bu kayıpların en önemli kısmı, hat ka­yıpları olan “I².R kayıpları” dır. Değişken kayıplar;

M_d=J.I² (9.9.)

şeklinde yazılabilir. Burada J, yıllık yüklenme süresi, hat direnci, faiz, amortisman v.b. büyüklüklere bağlıdır (Tarkan 1984).

Değişken maliyete esas olan hat kayıpları, genel olarak sistem üzerinde yapılacak bir güç akışı analizi yar­dımıyla bulunabilir. Hava hatlarında; izolatör kaçak kayıpları, korona kayıpları iken, yeraltı kablolarında ise; dielektrik kayıplar, kılıf ve zırh kayıpları, bağlantı (ek) kayıpların tüm kayıplar içindeki payları çok küçük olduğundan, ayrı ayrı hesap edilmeleri yerine I².R hat kayıplarının yaklaşık % 3 fazlasının alınması gibi bir yol izlenebilir.

hat kayıpları için,

(k=1, 2, 3, ….., n) (9.10.)

yazılabilir. Burada R_k ve I_k, sırasıyla k. kola ait direnç ve dengeli faz akımıdır. N sistemdeki hat sayısıdır.

9.4. Analiz Sonuçlarının Sunulması

Bu bölümde, pilot bölge olarak seçilen Yahya Kaptan Toplu Konutlarında değişik gerilim ka­demelerinde yeraltı kablolu sistemin, uygulamaları­nın maliyet analizi yapılmıştır. Bu amaç için, Türkiye’ ­de kullanılmakta olan -7,2 kV, 17,5 kV ve 36 kV- dağıtım gerilimi kademeleri seçilmiştir.

Şekil 9.1. Yahya Kaptan Toplu Konutları dağıtım merkezlerinin bağlantı şeması

Transformatör postalarında kullanılacak malzemelerin, bulunan fonksiyonlarının uygulanacak olduğu pilot bölgenin sistem modeli Şekil 9.1.’ de gösterilmiştir.

Hava hatlarının ve yeraltı kablolarının karakteris­tik değerleri Elektrik Mühendisleri Odası’ nın basmış olduğu 2001 yılı ajandasından alınmıştır. Maliyet analizine esas olan birim fiyat­lar için de “2000 Yılı Elektrik Proje ve Tesis Birim Fiyat Kitabı” ndan yararlanılmış­tır (TEDAŞ 2000). Birim enerji fiyatı 100.000._ TL/kWh alınmıştır.

Yapılan tez çalışmasında, ilk olarak pilot bölgedeki dağıtım sisteminin güzergahı ve transformatör binalarının yerleri tesbit edilmiştir. Bulunan metrajlara ve kullanılmakta olan mevcut transformatör güçlerine bakılarak, söz konusu bölgede farklı gerilim kademelerinde dağıtımın yapılması durumunda sistemin maliyetinin nasıl değişeceği bulunmuştur. İlk olarak mevcut güçlere bakılarak transformatör binalarının içerisinde kullanılacak malzemeler tesbit edilmiş ve her bir kalem malzeme; gerilim, akım, güç ve sabit maliyet olmak üzere bir takım değişkenler vasıtasıyla ifade edilmiştir. Transformatör binalarını birleştirip, enerjinin akışını sağlayan yer altı kabloları ise gerilim ve kesite bağlı olarak ifade edilmiştir.

Transformatör binasında kullanılan malzemelerin gerilim, akım ve güç cinsinden ifade edilmesinde öncelikle “2000 Yılı Elektrik Proje ve Tesis Birim Fiyat Kitabı” ndan, fiyatlar, malzemenin cinsine bağlı olarak farklı özelliklerde çıkarılmış, çıkarılan fiyatlar ise Excel programı vasıtasıyla ampirik olarak grafiksel şekle getirilip, malzeme fiyatını gösteren fonksiyonlar bulunmuştur. Örneğin birim fiyatlar kitabına bakılarak, orta gerilim sigortalarının fiyatının anma akıma göre pek değişmeyip, gerilime bağlı olarak değiştiği görülmüş ve bunun neticesinde farklı gerilim kademlerindeki fiyatlar alınarak gerilim-maliyet grafiği çıkarılıp, veri noktaları grafiğe yerleştirilmiş, daha sonra bu veri noktalarından geçecek fonksiyon en küçük kareler yönteminin kullanıldığı bilgisayar programı vasıtasıyla bulunmuştur. Orta gerilim sigortası için çıkan formül, pratikte de bir orta gerilim sigortasının yapımında, Bölüm 4.7.’ de de belirtildiği gibi gerilimin ön planda olduğunu, sigortanın boyunun gerilime bağlı olarak atlamayı önlemek için uzun yapıldığını, gerilim nedeniyle sigortanın boyunun uzaması neticesinde ise sigortayı doldurmak için daha fazla kuvartz kumu ve seramik gerektirdiğini, akımın ise sigortanın içinden geçen iletken telin kalınlığına bağlı olması ve bu iletkenin ise sigortanın maliyeti yanında çok fazla önem taşımaması nedeniyle sadece gerilime bağlı bir katsayının yansıdığını göstermektedir.

Transformatör postalarında kullanılan elemanların maliyetlerinin gerilim, akım ve güce bağlı olarak elde edilmesi:

- Parafudurlar
Tablo 9.1. Birim fiyat kitabına göre farklı gerilim kademelerindeki parafudur malzeme ve montaj fiyatları
	Malzeme	Montaj
7,2 kV	23.286.000 TL	4.656.000 TL
17,5 kV	31.347.000 TL	5.910.000 TL
36 kV	50.171.000 TL	11.520.000 TL
Şekil 9.2. Parafudura ait gerilim-maliyet değişim eğrisi
M = 8.156 V2 + 581.169 V + 18.678.779 (9.11.)
Tablo 9.2. Parafudura ait maliyet ve hata değerlerinin karşılaştırılması
	Maliyet (Formül)	Maliyet (Gerçek)	Hata %
7,2 kV	28.106.187 TL	27.942.000 TL	-0,6
17,5 kV	37.938.485 TL	37.257.000 TL	-1,8
36 kV	61.070.598 TL	61.691.000 TL	1,0

Parafudura ait farklı gerilim kademelerindeki malzeme ve bu malzemelerin ihtiyaç duyulan yerlere montaj yapımı ücretleri Tablo 9.1.’ de verilmiştir. Bu değerlere bağlı olarak çizilen parafudur gerilim-maliyet eğrisi Şekil 9.2.’ deki gibidir. En küçük kareler yöntemini kullanan Excel programı vasıtasıyla bahsi geçen değerlere en yakın sonuçları veren maliyet-gerilim fonksiyonu (9.11.) formülüyle bulunmuştur. Bu formül, sadece malzemenin fiyat ifadesini vermekte olup, montaj fiyatlarının malzeme fiyatlarına olan oranını bularak, çıkan sonuçların aritmetik ortalaması alındığında; montaj işçiliğinin malzeme fiyatının %20’ si olduğu bulunur. Tablo 9.2’ de ise formüle ve montaj fiyatına bağlı olarak bulunan maliyet (malzeme+montaj) ile gerçek maliyet arasındaki hata görülmektedir.

-Bara mesnet izolatörü dahili tip
Tablo 9.3. Birim fiyat kitabına göre farklı gerilim kademelerindeki bara mesnet izolatörü (dahili tip) malzeme ve montaj fiyatları
	Malzeme	Montaj
7,2 kV	3.758.000 TL	2.239.400 TL
17,5 kV	4.929.000 TL	2.838.400 TL
36 kV	7.361.000 TL	3.933.900 TL
Şekil 9.3. Bara mesnet izolatörüne ait gerilim-maliyet değişim eğrisi
M = 617 V2 + 98.449 V + 3.017.181 (9.12.)
Tablo 9.4. Bara mesnet izolatörüne ait maliyet ve hata değerlerinin karşılaştırılması
	Maliyet (Formül)	Maliyet (Gerçek)	Hata %
7,2 kV	5.895.278 TL	5.997.400 TL	1,7
17,5 kV	7.732.252 TL	7.767.400 TL	0,4
36 kV	11.547.371 TL	11.294.900 TL	-2,2

Dahili tip bara mesnet izolatörüne ait farklı gerilim kademelerindeki malzeme ve bu malzemelerin ihtiyaç duyulan yerlere montaj yapımı ücretleri Tablo 9.3.’ de verilmiştir. Bu değerlere bağlı olarak çizilen bara mesnet izolatörü gerilim-maliyet eğrisi Şekil 9.3.’ deki gibidir. En küçük kareler yöntemini kullanan Excel programı vasıtasıyla bahsi geçen değerlere en yakın sonuçları veren maliyet-gerilim fonksiyonu (9.12.) formülüyle bulunmuştur. Bu formül, sadece malzemenin fiyat ifadesini vermekte olup, montaj fiyatlarının malzeme fiyatlarına olan oranını bularak çıkan sonuçların aritmetik ortalaması alındığında; montaj işçiliğinin malzeme fiyatının %56’ si olduğu bulunur. Tablo 9.4’ de ise formüle ve montaj fiyatına bağlı olarak bulunan maliyet (malzeme+montaj) ile gerçek maliyet arasındaki hata görülmektedir.

- Dahili ve harici O.G. sigorta
Tablo 9.5. Birim fiyat kitabına göre farklı gerilim kademelerindeki dahili ve harici O.G. sigortaları malzeme fiyatları
	Malzeme
7,2 kV	7.475.000 TL
17,5 kV	7.850.000 TL
36 kV	8.160.000 TL
Şekil 9.4. Dahili ve harici O.G. sigortalarına ait gerilim-maliyet değişim eğrisi
M = -682 V2 + 53.261 V + 7.126.891 (9.13.)
Tablo 9.6. Dahili ve harici O.G. sigortalarına ait maliyet ve hata değerlerinin karşılaştırılması
	Maliyet (Formül)	Maliyet (Gerçek)	Hata %
7,2 kV	7.475.015 TL	7.475.000 TL	0
17,5 kV	7.850.096 TL	7.850.000 TL	0
36 kV	8.160.415 TL	8.160.000 TL	0

Dahili ve harici O.G. sigortalarına ait farklı gerilim kademelerindeki malzeme ve bu malzemelerin ihtiyaç duyulan yerlere montaj yapımı ücretleri Tablo 9.5.’ de verilmiştir. Bu değerlere bağlı olarak çizilen dahili ve harici O.G. sigortalarına gerilim-maliyet eğrisi Şekil 9.4.’ deki gibidir. En küçük kareler yöntemini kullanan Excel programı vasıtasıyla bahsi geçen değerlere en yakın sonuçları veren maliyet-gerilim fonksiyonu (9.13.) formülüyle bulunmuştur. Tablo 9.6.’ da ise formüle bağlı olarak bulunan maliyet (malzeme+montaj) ile gerçek maliyet arasındaki hata görülmektedir.

- Gerilim transformatörleri
Tablo 9.7. Birim fiyat kitabına göre farklı gerilim kademelerindeki gerilim transformatörlerinin malzeme fiyatları
	Malzeme	Montaj
7,2/0,1 kV	111.529.000 TL	17.742.000 TL
17,5/0,1 kV	129.783.000 TL	18.909.000 TL
36/0,1 kV	215.999.000 TL	25.130.000 TL
Şekil 9.5. Gerilim transformatörlerine ait gerilim-maliyet değişim eğrisi
M = 100.281 V2 - 704.706 V + 111.404.322 (9.14.)
Tablo 9.8. Gerilim transformatörlerine ait maliyet ve hata değerlerinin karşılaştırılması
	Maliyet (Formül)	Maliyet (Gerçek)	Hata %
7,2/0,1 kV	127.184.700 TL	129.271.000 TL	1,6
17,5/0,1 kV	148.001.094 TL	148.692.000 TL	0,5
36/0,1 kV	246.319.585 TL	241.129.000 TL	-2,1

Gerilim transformatörlerine ait farklı gerilim kademelerindeki malzeme ve bu malzemelerin ihtiyaç duyulan yerlere montaj yapımı ücretleri Tablo 9.7.’ de verilmiştir. Bu değerlere bağlı olarak çizilen gerilim transformatörlerinin gerilim-maliyet eğrisi Şekil 9.5.’ deki gibidir. En küçük kareler yöntemini kullanan Excel programı vasıtasıyla bahsi geçen değerlere en yakın sonuçları veren maliyet-gerilim fonksiyonu (9.14.) formülüyle bulunmuştur. Bu formül, sadece malzemenin fiyat ifadesini vermekte olup, montaj fiyatlarının malzeme fiyatlarına olan oranını bularak çıkan sonuçların aritmetik ortalaması alındığında; montaj işçiliğinin malzeme fiyatının %14’ ü olduğu bulunur. Tablo 9.8’ de ise formüle ve montaj fiyatına bağlı olarak bulunan maliyet (malzeme+montaj) ile gerçek maliyet arasındaki hata görülmektedir.

- Akım transformatörleri
Tablo 9.9. Birim fiyat kitabına göre farklı gerilim kademelerindeki akım transformatörlerinin malzeme fiyatları
	Malzeme	Montaj
7,2 kV	51.157.000 TL	9.155.000 TL
17,5 kV	58.082.000 TL	11.805.000 TL
36 kV	79.838.000 TL	16.861.000 TL
		R2=0,98
Şekil 9.6. Akım transformatörlerine ait gerilim-maliyet değişim eğrisi
M = 17.489 V2 + 240.363 V + 48.519.779 (9.15.)
Tablo 9.10. Akım transformatörlerine ait maliyet ve hata değerlerinin karşılaştırılması
	Maliyet (Formül)	Maliyet (Gerçek)	Hata %
7,2 kV	61.275.816 TL	60.312.000 TL	-1,6
17,5 kV	69.570.711 TL	69.887.000 TL	0,4
36 kV	95.630.563 TL	96.699.000 TL	1,1

Akım transformatörlerine ait farklı gerilim kademelerindeki malzeme ve bu malzemelerin ihtiyaç duyulan yerlere montaj yapımı ücretleri Tablo 9.9.’ da verilmiştir. Bu değerlere bağlı olarak çizilen akım transformatörlerinin gerilim-maliyet eğrisi Şekil 9.6.’ daki gibidir. En küçük kareler yöntemini kullanan Excel programı vasıtasıyla bahsi geçen değerlere en yakın sonuçları veren maliyet-gerilim fonksiyonu (9.15.) formülüyle bulunmuştur. Bu formül, sadece malzemenin fiyat ifadesini vermekte olup, montaj fiyatlarının malzeme fiyatlarına olan oranını bularak çıkan sonuçların aritmetik ortalaması alındığında; montaj işçiliğinin malzeme fiyatının %20’ si olduğu bulunur. Tablo 9.10’ da ise formüle ve montaj fiyatına bağlı olarak bulunan maliyet (malzeme+montaj) ile gerçek maliyet arasındaki hata görülmektedir.

- Gazlı kesiciler
Tablo 9.11. Birim fiyat kitabına göre farklı gerilim ve akım kademelerindeki gazlı kesicilerin malzeme ve montaj fiyatları
Malzeme	630 A	1.250 A
7,2 kV	871.234.000 TL	916.338.000 TL
17,5 kV	965.654.000 TL	965.654.000 TL
36 kV	1.023.900.000 TL	1.034.944.000 TL
Montaj	630 A	1.250 A
7,2 kV	84.765.000 TL	85.107.000 TL
17,5 kV	106.952.000 TL	106.952.000 TL
36 kV	137.290.000 TL	137.373.000 TL
Şekil 9.7. Gazlı kesicilere ait farklı gerilim kademelerinde akım-maliyet değişim eğrisi
Şekil 9.8. Gazlı kesicilere ait farklı nominal akım kademeleri için gerilim-maliyet değişim eğrisi

Tablo 9.12. Gazlı kesicilere ait gerilime bağlı maliyet fonksiyonu katsayılarının bulunması

	V2	V	S
A	-36.200	5.682.098	877.303.498
B	-208.978	14.328.740	778.900.479
Ortalama=(A+B)/2	-122.589	10.005.419	828.101.989

Tablo 9.13. Gazlı kesicilere ait akıma bağlı maliyet fonksiyonu katsayılarının bulunması

Tablo 9.14. Gazlı kesicilere ait montaj maliyetinin, malzeme maliyetinin %’ si olarak bulunması

%	630 A		1.250 A
7,2 kV	F(Montaj/Malzeme)=	9	I(Montaj/Malzeme)=	9
17,5 kV	G(Montaj/Malzeme)=	11	J(Montaj/Malzeme)=	11
36 kV	H(Montaj/Malzeme)=	13	K(Montaj/Malzeme)=	13
Ortalama (F+G+H+I+J+K+)/6	11

M = M_gerilim = -122.589 V² + 10.005.419 V + 828.101.989 (9.16.)

M = M_akım = 30.187 I + 934.578.129 (9.17.)

2.M = M_gerilim + M_akım (9.18.)

M = -61.295 V2 + 5.002.710 V + 15.094 I + 881.340.059 (9.19.)

Tablo 9.15. Gazlı kesicilere ait maliyet ve hata değerlerinin karşılaştırılması
	Formül	630 A	1.250 A
	7,2 kV	1.028.160.413 TL	1.038.576.770 TL
	17,5 kV	1.068.158.520 TL	1.078.574.876 TL
	36 kV	1.103.648.483 TL	1.114.064.839 TL
	Gerçek	630 A	1.250 A
	7,2 kV	955.999.000 TL	1.001.445.000 TL
	17,5 kV	1.072.606.000 TL	1.072.606.000 TL
	36 kV	1.161.190.000 TL	1.172.317.000 TL
	Hata %	630 A	1.250 A
	7,2 kV	-7,5	-3,7
	17,5 kV	0,4	-0,5
	36 kV	4,9	4,9

Gazlı kesicilere ait farklı gerilim ve akım kademelerindeki malzeme ve bu malzemelerin ihtiyaç duyulan yerlere montaj yapımı ücretleri Tablo 9.11.’ de verilmiştir. Bu değerlere bağlı olarak, her bir gerilim kademesi için çizilen akım-maliyet eğrileri Şekil 9.7.’ deki gibidir. Gazlı kesicilerin maliyetinin, akım dışında gerilime de bağlı olması nedeniyle, ayrıca, her bir akım kademesi için gerilim-maliyet eğrileri Şekil 9.8’ de görüldüğü gibi çizilmiştir. Bulunan gerilim-maliyet ve akım-maliyet fonksiyonları Tablo 9.12. ve Tablo 9.13.’ deki gibi akım, gerilim ve sabit şeklinde sütunlara ayrılarak işlenmiş ve her bir değişken için aritmetik ortalamaları hesaplanarak, gerilime bağlı maliyet (9.16.)’ daki, akıma bağlı maliyet ise (9.17.)’ deki gibi bulunmuştur. (9.16.)’ daki bağıntıda, değişken gerilim olup akıma bağlı değişim sabit kabul edilmiş, benzer şekilde (9.17.)’ de ise akım değişken kabul edilip gerilim sabit kısmın içinde hesaba dahil edilmiştir. Sonuç olarak her bir akım ve gerilime bağlı maliyetin aslında malzemenin toplam maliyetine eşit olması nedeniyle (9.18.)’ deki bağıntıdan faydalanılarak gazlı kesicinin maliyeti (9.19.)’ daki gibi akım, gerilim ve sabite bağlı olarak bulunmuştur. (9.19.) formülü, sadece malzemenin fiyat ifadesini vermekte olup, montaj fiyatlarının malzeme fiyatlarına olan oranını bularak çıkan sonuçların aritmetik ortalaması alındığında; montaj işçiliğinin malzeme fiyatının %11’ i olduğu bulunur (Tablo 9.14.). Tablo 9.15.’ de ise formüle bağlı olarak bulunan maliyet (malzeme+montaj) ile gerçek maliyet arasındaki hata görülmektedir. Burada, sadece 630 A. ve 1.250 A. değerlerine ait bilgilerin verilmesi, pilot bölgedeki mevcut güç taleplerinden kaynaklanmaktadır. Ayrıca, kesicilerin seçiminde dikkate alınması gereken kısa devre akımı nedeniyle elemanın maliyetindeki fiyat artışı, kesicinin toplam maliyeti yanında oldukça küçük olması nedeniyle ihmal edilmiştir.

- Güç transformatörleri
Tablo 9.16. Birim fiyat kitabına göre farklı gerilim ve güç kademelerindeki güç transformatörlerinin malzeme ve montaj fiyatları
Malzeme	7,2 kV		17,5 kV			36 kV
400 kVA	2.195.582.000 TL		2.195.582.000 TL			2.382.000.000 TL
630 kVA	3.114.541.000 TL		3.114.541.000 TL			3.328.767.000 TL
800 kVA	3.989.786.000 TL		3.989.786.000 TL			4.382.942.000 TL
1.000 kVA	4.516.458.000 TL		4.516.458.000 TL			4.911.921.000 TL
1.250 kVA	5.077.228.000 TL		5.077.228.000 TL			5.486.237.000 TL
Montaj	7,2 kV		17,5 kV			36 kV
400 kVA	349.882.000 TL		349.882.000 TL			376.547.000 TL
630 kVA	408.943.000 TL		408.943.000 TL			423.184.000 TL
800 kVA	452.540.000 TL		452.540.000 TL			468.122.000 TL
1.000 kVA	469.123.000 TL		469.123.000 TL			497.357.000 TL
1.250 kVA	557.553.000 TL		557.553.000 TL			619.578.000 TL
Şekil 9.9. Güç transformatörlerine ait farklı güç kademelerinde gerilim-maliyet değişim eğrisi
Şekil 9.10. Güç transformatörlerine ait farklı gerilim kademelerinde güç-maliyet değişim eğrisi
M = 299.976 V2 - 7.409.407 V - P3 + 2.223 P2 + 1.010.759 P + 2.372.778.614 (9.17.)
Tablo 9.17. Güç transformatörlerine ait maliyet ve hata değerlerinin karşılaştırılması
Formül		630 kVA			1.000 kVA
7,2 kV		4.046.532.329 TL			5.129.702.099 TL
17,5 kV		4.046.532.331 TL			5.129.702.101 TL
36 kV		4.225.983.535 TL			5.309.153.305 TL
Gerçek		630 kVA			1.000 kVA
7,2 kV		3.523.484.000 TL			4.985.581.000 TL
17,5 kV		3.523.484.000 TL			4.985.581.000 TL
36 kV		3.751.951.000 TL			5.409.278.000 TL
		Hata %
		-15		-3
		-15		-3
		-13		2

Güç transformatörlerine ait farklı gerilim ve güç kademelerindeki malzeme ve bu malzemelerin ihtiyaç duyulan yerlere montaj yapımı ücretleri Tablo 9.16.’ da verilmiştir. Bu değerlere bağlı olarak, her bir güç kademesi için çizilen gerilim-maliyet eğrileri Şekil 9.9.’ deki gibidir. Transformatörlerin maliyetinin, gerilim dışında güce de bağlı olması nedeniyle, ayrıca, her bir gerilim kademesi için güç-maliyet eğrileri Şekil 9.10.’ da görüldüğü gibi çizilmiştir. Bulunan gerilim-maliyet ve güç-maliyet fonksiyonlarının aritmetik ortalamalarının alınması ile (9.17.) formülü bulunmuştur. Bu formül, sadece malzemenin fiyat ifadesini vermekte olup, montaj fiyatlarının malzeme fiyatlarına olan oranını bularak çıkan sonuçların aritmetik ortalaması alındığında; montaj işçiliğinin malzeme fiyatının %12’ si olduğu bulunur. Tablo 9.17.’ de ise formüle bağlı olarak bulunan maliyet (malzeme+montaj) ile gerçek maliyet arasındaki hata görülmektedir. Burada, sadece 630 kVA ve 1.000 kVA değerlerine ait bilgilerin verilmesi, pilot bölgedeki mevcut güç taleplerinden kaynaklanmaktadır.

- Dahili tip sigortalı ayırıcılar
Tablo 9.18. Birim fiyat kitabına göre farklı gerilim ve akım kademelerindeki dahili sigortalı ayırıcıların malzeme ve montaj fiyatları
	Malzeme	Montaj
7,2 kV 630 A. 16 kA	85.090.000 TL	41.886.000 TL
17,5 kV	108.707.000 TL	47.337.000 TL
36 kV	163.086.000 TL	57.616.000 TL
	Malzeme	Montaj
7,2 kV 1250 A. 16 kA	118.126.000 TL	42.134.000 TL
17,5 kV	141.807.000 TL	47.585.000 TL
36 kV	170.176.000 TL	57.669.000 TL
Şekil 9.11. Dahili tip sigortalı ayırıcılara ait farklı nominal akım kademelerinde gerilim-maliyet değişim eğrisi
Şekil 9.12. Dahili tip sigortalı ayırıcılara ait farklı gerilim kademelerinde akım-maliyet değişim eğrisi
M = 12.259 V2 + 1.173.562 V + 19.684 I + 89.487.306 (9.18.)
Tablo 9.19. Dahili tip sigortalı ayırıcılara ait maliyet ve hata değerlerinin karşılaştırılması
Maliyet (Gerçek)	630 A.	1.250 A
7,2 kV	126.976.000 TL	160.260.000 TL
17,5 kV	156.044.000 TL	189.392.000 TL
36 kV	220.702.000 TL	227.845.000 TL
Maliyet (Formül)	630 A.	1.250 A
7,2 kV	149.814.308 TL	166.290.095 TL
17,5 kV	170.342.909 TL	186.818.696 TL
36 kV	216.031.961 TL	216.031.961 TL
Hata (%)	630 A.	1.250 A
7,2 kV	-18,0	-3,8
17,5 kV	-9,2	1,4
36 kV	2,1	5,2

Dahili tip sigortalı ayırıcılara ait farklı gerilim ve akım kademelerindeki malzeme ve bu malzemelerin ihtiyaç duyulan yerlere montaj yapımı ücretleri Tablo 9.18.’ de verilmiştir. Bu değerlere bağlı olarak, her bir nominal akım kademesi için çizilen gerilim-maliyet eğrileri Şekil 9.11.’ deki gibidir. Dahili tip sigortalı ayırıcıların maliyetinin, gerilim dışında akıma da bağlı olması nedeniyle, ayrıca, her bir gerilim kademesi için akım-maliyet eğrileri Şekil 9.12’ de görüldüğü gibi çizilmiştir. Bulunan gerilim-maliyet ve akım-maliyet fonksiyonlarının aritmetik ortalamalarının alınması ile (9.18.) formülü bulunmuştur. Bu formül, sadece malzemenin fiyat ifadesini vermekte olup, montaj fiyatlarının malzeme fiyatlarına olan oranını bularak çıkan sonuçların aritmetik ortalaması alındığında; montaj işçiliğinin malzeme fiyatının %35’ i olduğu bulunur. Tablo 9.19.’ da ise formüle bağlı olarak bulunan maliyet (malzeme+montaj) ile gerçek maliyet arasındaki hata görülmektedir. Burada, sadece 630 A ve 1.250 A değerlerine ait bilgilerin verilmesi, pilot bölgedeki mevcut güç taleplerinden kaynaklanmaktadır.

- Dahili tip adi ayırıcılar
Tablo 9.20. Birim fiyat kitabına göre farklı gerilim ve akım kademelerindeki dahili sigortalı ayırıcıların malzeme ve montaj fiyatları
	Malzeme	Montaj
7,2 kV 630 A. 16 kA	63.823.000 TL	36.658.000 TL
17,5 kV	77.362.000 TL	41.828.000 TL
36 kV	127.624.000 TL	51.690.000 TL
	Malzeme	Montaj
7,2 kV 1250 A. 16 kA	95.731.000 TL	36.897.000 TL
17,5 kV	110.390.000 TL	42.076.000 TL
36 kV	130.113.000 TL	51.709.000 TL
Şekil 9.13. Dahili tip sigortalı ayırıcılara ait farklı nominal akım kademelerinde gerilim-maliyet değişim eğrisi
Şekil 9.14. Dahili tip sigortalı ayırıcılara ait farklı gerilim kademelerinde akım-maliyet değişim eğrisi
M = 9.074 V2 + 460.294 V + 18.125 I + 69.486.745 (9.19.)
Tablo 9.21. Dahili tip adi ayırıcılara ait maliyet ve hata değerlerinin karşılaştırılması
Maliyet (Gerçek)	630 A.	1.250 A
7,2 kV	100.481.000 TL	132.628.000 TL
17,5 kV	119.190.000 TL	152.466.000 TL
36 kV	179.314.000 TL	181.822.000 TL
Maliyet (Formül)	630 A.	1.250 A
7,2 kV	122.800.647 TL	139.095.172 TL
17,5 kV	133.022.398 TL	149.316.923 TL
36 kV	158.391.870 TL	158.391.870 TL
Hata (%)	630 A.	1.250 A
7,2 kV	-22,2	-4,9
17,5 kV	-11,6	2,1
36 kV	11,7	12,9

Dahili tip adi ayırıcılara ait farklı gerilim ve akım kademelerindeki malzeme ve bu malzemelerin ihtiyaç duyulan yerlere montaj yapımı ücretleri Tablo 9.20.’ de verilmiştir. Bu değerlere bağlı olarak, her bir nominal akım kademesi için çizilen gerilim-maliyet eğrileri Şekil 9.13.’ deki gibidir. Dahili tip adi ayırıcıların maliyetinin, gerilim dışında akıma da bağlı olması nedeniyle, ayrıca, her bir gerilim kademesi için akım-maliyet eğrileri Şekil 9.14.’ de görüldüğü gibi çizilmiştir. Bulunan gerilim-maliyet ve akım-maliyet fonksiyonlarının aritmetik ortalamalarının alınması ile (9.19.) formülü bulunmuştur. Bu formül, sadece malzemenin fiyat ifadesini vermekte olup, montaj fiyatlarının malzeme fiyatlarına olan oranını bularak çıkan sonuçların aritmetik ortalaması alındığında; montaj işçiliğinin malzeme fiyatının %45’ i olduğu bulunur. Tablo 9.21.’ de ise formüle bağlı olarak bulunan maliyet (malzeme+montaj) ile gerçek maliyet arasındaki hata görülmektedir. Burada, sadece 630 A ve 1.250 A değerlerine ait bilgilerin verilmesi, pilot bölgedeki mevcut güç taleplerinden kaynaklanmaktadır.

- Yeraltı kabloları
Tablo 9.22. Birim fiyat kitabına göre farklı gerilim ve kesit kademelerindeki yer altı kablolarının malzeme ve montaj fiyatları
Malzeme	70 mm2	95 mm2	120 mm2
7,2 kV	7.576.000 TL	9.436.000 TL	11.015.000 TL
17,5 kV	9.063.000 TL	10.931.000 TL	12.687.000 TL
36 kV	13.577.000 TL	15.574.000 TL	17.261.000 TL
Montaj	70 mm2	95 mm2	120 mm2
7,2 kV	3.806.000 TL	3.895.400 TL	3.984.100 TL
17,5 kV	3.933.700 TL	4.037.400 TL	4.124.000 TL
36 kV	4.285.600 TL	4.400.300 TL	4.497.800 TL
Şekil 9.15. Yeraltı kablolarına ait farklı kesitlerdeki gerilim-maliyet değişim eğrisi
Şekil 9.16. Yeraltı kablolarına ait farklı gerilimlerdeki kesit-maliyet değişim eğrisi
Şekil 9.17. Yeraltı kabloları montaj işçiliğine ait farklı kesitlerdeki gerilim-maliyet değişim eğrisi
Şekil 9.18. Yeraltı kabloları montaj işçiliğine ait farklı gerilimlerdeki kesit-maliyet değişim eğrisi
M = 1.680 V2 + 33.802 V – 94 q2 + 53.633 q + 6.081.689 (9.20)
Tablo 9.23. Yer altı kablolarına ait malzemenin maliyet fiyatı ve hata değerlerinin karşılaştırılması
Maliyet (Gerçek)	70 mm2	95 mm2	120 mm2
7,2 kV	7.576.000 TL	9.436.000 TL	11.015.000 TL
17,5 kV	9.063.000 TL	10.931.000 TL	12.687.000 TL
36 kV	13.577.000 TL	15.574.000 TL	17.261.000 TL
Maliyet (Formül)	70 mm2	95 mm2	120 mm2
7,2 kV	9.706.673 TL	10.660.427 TL	13.904.653 TL
17,5 kV	10.482.324 TL	11.436.078 TL	12.272.540 TL
36 kV	12.770.764 TL	13.724.519 TL	14.560.981 TL
Hata %	70 mm2	95 mm2	120 mm2
7,2 kV	-28,1	-13,0	-26,2
17,5 kV	-15,7	-4,6	3,3
36 kV	5,9	11,9	15,6
M = 110 V2 + 3.901 V – 5 q2 + 2.822 q + 3.743.316 (9.21)
Tablo 9.24. Yer altı kablolarına ait montaj işçiliğinin maliyeti ve hata değerlerinin karşılaştırılması
Montaj (Gerçek)	70 mm2	95 mm2	120 mm2
7,2 kV	3.806.000 TL	3.895.400 TL	3.984.100 TL
17,5 kV	3.933.700 TL	4.037.400 TL	4.124.000 TL
36 kV	4.285.600 TL	4.400.300 TL	4.497.800 TL
Montaj (Gerçek)	70 mm2	95 mm2	120 mm2
7,2 kV	3.952.601 TL	4.004.585 TL	4.050.943 TL
17,5 kV	4.020.851 TL	4.072.835 TL	4.119.193 TL
36 kV	4.202.222 TL	4.254.206 TL	4.300.564 TL
Hata %	70 mm2	95 mm2	120 mm2
7,2 kV	-3,9	-2,8	-1,7
17,5 kV	-2,2	-0,9	0,1
36 kV	1,9	3,3	4,4

Yeraltı kablolarına ait farklı gerilim ve kesitlerdeki malzeme ve bu malzemelerin ihtiyaç duyulan yerlere montaj yapımı ücretleri Tablo 9.22.’ de verilmiştir. Bu değerlere bağlı olarak, farklı kesitlerdeki kablolar için çizilen gerilim-maliyet eğrileri Şekil 9.15.’ deki gibidir. Yeraltı kablolarının maliyetinin, gerilim dışında kesite de bağlı olması nedeniyle, ayrıca, her bir gerilim kademesi için kesit-maliyet eğrileri Şekil 9.16.’ da görüldüğü gibi çizilmiştir. Bütün bunların dışında kabloların gömülme işçiliği bedeli de benzer olarak Şekil 9.17. ve Şekil 9.18.’ de olduğu gibi çizilmiştir. Malzeme bedeli için bulunan gerilim-maliyet ve kesit-maliyet fonksiyonlarının aritmetik ortalamalarının alınması ile malzeme fiyatını veren (9.20) formülü ve benzer şekilde (9.21.)’ de de işçilik maliyeti formülü bulunmuştur.

(9.20.) ve (9.21.) formüllerinin toplanmasıyla

M = 1.790 V² + 37.703 V – 99 q² + 56.455 q + 9.825.005 (9.22.)

Yeraltı kablolarının toplam maliyeti elde edilmiş olur.

Tablo 9.23. ve Tablo 9.24.’ de ise formüle bağlı olarak bulunan maliyetler ile gerçek maliyet arasındaki hata görülmektedir.

Transformatör postalarında kullanılan malzemelerin maliyetlerini ifade eden fonksiyonlar ve birim fiyatlar kitabındaki maliyetleri Tablo 9.22’ deki gibi olup ayrıca pilot bölgemizde bulunan tüm transformatör postalarının toplam maliyetini göstermektedir. Pilot bölgemizde Şekil 9.1.’ de de görüldüğü gibi 12 adet 1.000 kVA’ lık ve 2 adet 630 kVA’ lık transformatör binası bulunmaktadır.

Tablo 9.26.’ da yeraltı kablolarının (9.22.) formülüne göre gerilim ve kesite bağlı toplam maliyeti görülmektedir. Kablo uzunluğu olarak Şekil 9.1.’de de görüldüğü gibi Yahya Kaptan Toplu Konutları dağıtım merkezleri arasındaki mesafelerin toplamı olan 5.500 m. alınmıştır. Ayrıca iletken kesiti pilot bölgede olduğu gibi 95 mm² seçilmiştir.

Şebekenin toplam maliyeti transformatör postalarının ve yeraltı kablolarının maliyetleri toplamından oluşmaktadır. Gerçek ve bulunan fonksiyonlara bağlı maliyetler Tablo 9.25.’ de karşılaştırılmış, yapılan araştırmanın doğru sonuçlara yaklaştığı görülmüştür.

Ayrıca Şekil 9.19’ dan da görülebileceği gibi dağıtım sistemlerinin maliyeti, gerilimin karesiyle orantılı olarak değişmektedir. Sonuçta; maliyet, gerilimin karesiyle orantılı olarak artmaktadır.

Not: Hesaplarda kullanılan malzeme fiyatları, 1$=650.000._ TL baz alınarak dolar kuruna çevrilebilir.

Tablo 9.26. Yeraltı kabloların toplam maliyeti

Toplam Uzunluk (5.500m.)	7,2 kV	17,5 kV	36 kV
95 mm2	90.659.691.100 TL	85.265.097.500 TL	98.845.466.500 TL
Toplam Uzunluk (5.500m.)	7,2 kV	17,5 kV	36 kV
95 mm2	73.320.500.000 TL	82.326.200.000 TL	109.858.650.000 TL

Tablo 9.27. Transformatör postalarının toplam maliyeti

Formül	7,2 kV	17,5 kV	36 kV
Postaların Toplam Maliyeti	270.442.792.459 TL	274.501.812.837 TL	286.591.303.599 TL
Gerçek	7,2 kV	17,5 kV	36 kV
Postaların Toplam Maliyeti	264.639.441.427 TL	271.353.085.427 TL	289.438.747.427 TL

Tablo 9.28. Toplam şebekenin maliyeti

Gerilim (kV)	Maliyet (Gerçek)	Maliyet (Formül)
7,2 kV	337.959.941.427 TL	361.102.483.559 TL
17,5 kV	353.679.285.427 TL	359.766.910.337 TL
36 kV	399.297.397.427 TL	385.436.770.099 TL

Şekil 9.19. Toplam şebeke maliyetinin gerilime bağlı değişimi

SONUÇLAR ve ÖNERİLER

Bu çalışmada, elektrik dağıtım sistemlerinin, tüm elektrik sistemi ile insan yaşamı üzerindeki, önem ve etkileri dikkate alınarak, maliyetleri üzerinde durulmuştur. Şimdiye kadar yapılan çalışmalarda, dağıtım sistemlerine ilişkin maliyet ifadelerinin, hatlara ait bölümleri oldukça doğru değerler verecek şekilde elde edilmiştir. Buna karşın, postaların maliyetleri için matematiksel ifadelere çok az rastlanmakta ve verilenlerin de gerçekle uyumunun az olduğu görülmektedir.

Postalar için maliyet ifadesi karmaşık ve belirsizdir. Çünkü, postaların mümkün olabilen çok sayıda farklı yapılış tarzı vardır. Matematiksel fonksiyonlar yalnızca dağıtılan güçle değil, verilen hizmetin kalitesiyle de değişmektedir, kullanılabilen çok çeşitli malzemeler, maliyet üzerinde az veya çok ölçüde etki yapmaktadır. Bu nedenle postaların maliyetinde, belli bir yaklaşımla yetinmek zorunda kalınılır.

Ayrıca, postalardaki baralara ilişkin parçalar, bütün yardımcı kontrol ve koruma cihazları ve bunlarla birlikte posta hücresinin maliyeti de bu hesaplara girer. Transformatör maliyeti ise, korumaları ile birlikte, en etkin büyüklük olarak kendini gösterir.

Bu çalışmada, yukarıda sayılan etkenler gözönüne alınarak dağıtım sistemlerine ilişkin yeni bir maliyet fonksiyonu elde edilmiştir. Nitelikleri her yerde kullanılmaya uygun bir sistem olması dolayısıyla pilot bölge olarak Yahya Kaptan Toplu Konutları seçilmiş ve veriler ilgili bölgeye uygulanmıştır. Bulunan fonksiyonun doğru değer verdiği bu uygulama ile saptanmıştır.

Bundan sonraki çalışmalarda, yeni bulunan fonksiyona dayanılarak optimizasyon yapılabilecek ve harcamalarda daha uygun değerlere gidilebilecektir.

Bir yorum yazın

İsim(gerekli)

E-mail (yayımlanmayacak)(gerekli)

Website

XHTML: Buradaki etiketleri kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Please note: Comment moderation is enabled and may delay your comment. There is no need to resubmit your comment.